Verzorging van pasgeboren pups

Voordat je jouw pup op kan halen bij de fokker met de leeftijd van 8 weken, heeft er al heel wat in zijn korte leventje afgespeeld. Eef ter Mors die al tientallen jaren fokt onder de naam Vigilat's beschreef deze eerste weken vanuit zijn eigen ervaringen.

Een hoog percentage pups sterft (17 tot 34 %) voor de speenleeftijd. Meer dan 60% tijdens de bevalling en de eerste week daarna. De belangrijkste oorzaken zijn verschijnselen van verstikking en een tekort aan zuurstof. Gebrek aan zuurstof kunnen pups over het algemeen redelijk opvangen. In het eerste uur na de geboorte (10 tot 40 minuten) daalt de lichaamstemperatuur vaak sterk. Soms lijkt deze lage temperatuur beschermend te zijn omdat de stofwisseling hierdoor op een laag pitje wordt gezet en zo de zuurgraad niet extra toeneemt. Het is derhalve wel zaak om de ademhalingsfrequentie te stimuleren en te zorgen dat de luchtwegen goed vrij zijn.

Als het moederdier sterft of de pups om de een of andere reden niet kan verzorgen is een geschikte pleegmoeder te prefereren boven het met de hand grootbrengen. Bij melkklier ontsteking en baarmoederontsteking of bij een tekort aan voeding bij de teef is extra verzorging van de pup noodzakelijk. Het is dan van belang dit te onderkennen en tijdig met de bijvoeding te beginnen omdat herstel van een tekort aan spiersuiker bij een pup veel moeizamer verloopt dan bij een volwassen dier. Een laag geboortegewicht (25% onder het gemiddelde) gaat vaak samen met een hoog sterfte cijfer. Door ondervoeding in de baarmoeder hebben de pups vaak een relatief kleine lever. De spiersuiker voorraad (dierlijk zetmeel/glycogeen), is dan vaak te gering waardoor de pups binnen enkele uren een tekort (hypoglycemie) kunnen ontwikkelen. Hier is bijvoeding gewenst waarbij vroegtijdig starten veel moeilijkheden kan voorkomen.

Ontwikkeling van de warmteregeling

De hartfrequentie bij de geboorte is 200/min en de ademhaling tussen 15 en 35/minuut. De pup kan zelf zijn lichaamstemperatuur niet constant houden omdat de huiver- en vaatvernauwende reflexen nog niet aanwezig zijn. De toename van de stofwisseling is bij kou minimaal. De temperatuur kan na de geboorte dalen tot 27 graden Celsius en neemt normaal gesproken daarna toe tot 35.5 graden. Na 1 à� 2 weken stijgt de lichaamstemperatuur langzaam naar 37.5 en met vier weken is de lichaamstemperatuur niet meer afhankelijk van de omgeving. Ontstaat er oververhitting (hypothermy) dan daalt de hart- en ademhalingsfrequentie. Het jong stopt met zuigen. Hierdoor ontstaat ook snel een tekort aan vocht en een tekort aan suiker (hypoglemy). Het masseren van de buik en de omgeving van de genitaliën met een vochtig, op lichaamstemperatuur gebracht washandje of dotje watten, stimuleert tot enkele dagen na de geboorte de ademhaling.

Te vroeg geboren pups

De te vroeg geboren pups kan men herkennen aan de afwezigheid van haren op bepaalde plaatsen. Wanneer de pups te vroeg zijn geboren ontbreken de haren rond de bek en op de poten.

Wanneer bijvoeden?

Een paar richtlijnen kunnen wel worden gegeven doch veel zal ook afhangen van ervaring, inzicht en een beetje "aanvoelen"�. Een gezonde pup zal na de geboorte constant in gewicht toenemen. Dit in tegenstelling tot baby's. Bij de geboorte wordt het gewicht vastgesteld en daarna wordt de pup na 12 uur weer gewogen. Het gewicht mag dan niet minder zijn dan het geboorte gewicht. Is dat wel het geval, dan verdient het aanbeveling bij te voeden. 24 uur na de geboorte moet de pup ongeveer 10% in gewicht zijn toegenomen. Een pup die meer dan 10% gewicht verliest heeft grote kans om te sterven. Hier moet dus zeker worden bijgevoed. Gemiddeld moet een pup tussen de 8 en 10 dagen zijn geboortegewicht verdubbelen. (Na 20 jaar ervaring met fokken ga ik er altijd van uit dat met 10 dagen het gewicht is verdubbeld, met 17 dagen is verdrievoudigd en na 24 dagen is verviervoudigd)

Voeden van moederloze pups

Energie

De hoeveelheid toe te dienen voeding wordt berekend naar het gewicht van de pup. Voor ons ras is het gemiddelde geboortegewicht ongeveer 330 gr. Voor de berekeningen hieronder wordt uitgegaan van dit gemiddelde geboortegewicht en een voeding met een voedingswaarde van 4,2 kj (kilo joule) per ml (milliliter). Gebruikt u een andere voeding dan verandert uiteraard ook de toe te dienen hoeveelheid. De pup moet vanaf de eerste dag, (24 uur) 10% in gewicht toenemen. 10% per dag is dus 33 gram. Voor elke gram groei is 16 kj nodig. Dan is voor de groei derhalve, 33 gram x 16 kj = 528 kj per dag 1 ml bevat 4,2 kilojoule en de pup moet dan per etmaal 528 : 4,2 = + 126 ml voeding hebben Wordt 8x per dag gevoerd dan betekent dat derhalve, 126 : 8 = + 17 ml per keer Er kan ook gekozen worden voor 9 x per etmaal. Dan wordt in de nacht om de 4 uur gevoed en overdag om de 2 uur. De hoeveelheid is dan 14 ml. per keer. Tijdschema: 22.00 uur - 2.00uur - 6.00uur - 10.00uur - 12.00uur - 14.00uur - 16.00uur - 18.00uur - 20.00uur.

Vocht

De vochtbehoefte van de pup ligt tussen 150-180ml per kilo pup. Voor een pup van 330 gram betekent dit derhalve tussen 50 en 60 ml per dag. Met bovenstaand schema wordt daaraan dus ruimschoots voldaan.

Warmte

Een constante temp. tussen de 24 en 27 graden Celsius in de kist is de eerste drie weken (met moeder) wenselijk. Moederloze pups
- de eerste week: 30 tot 32 graden
- de 2e en 3e week: 27 graden
- daarna afbouwen naar 21 a 22 graden
Zorgvuldigheid bij de temperatuurregeling is geboden. Waken voor oververhitting omdat pups ook snel oververhit (hypotherm) kunnen raken.

Speen of sonde?

Bij pups is het gevaar voor verslikken groot dus ook het gevaar voor versliklongontsteking. De sonde verdient dan ook voorkeur. Een dunne soepele sonde gebruiken om letsel te voorkomen. Met de sonde de maat nemen van de mond tot aan de laatste rib en dan een merkteken plaatsen op de sonde. Hierna weet je precies hoever de sonde moet worden ingebracht. Via de bek en de slokdarm de sonde in de maag brengen en dan langzaam leegdrukken. Doe het rustig. In ongeveer 1,5 tot 2 minuten wordt de gevraagde hoeveelheid toegediend. De kans om in de luchtpijp terecht te komen is uitermate gering. Gebeurt dat toch, dan gaat de pup hoesten. De voeding moet eerst op lichaamstemperatuur worden gebracht. Dan de spuit vullen met de juiste hoeveelheid, de sonde op de spuit bevestigen en voor het inbrengen eerst de gehele sonde vullen om te voorkomen dat er lucht in de maag wordt gedrukt.